آداب و رسوم مردم شیراز

شیراز، شهری با تاریخ کهن و فرهنگ غنی در قلب استان فارس، مهد تمدن و فرهنگ ایران زمین است. این شهر که به عنوان پایتخت فرهنگی ایران شناخته می‌شود، گنجینه‌ای از آداب و رسوم، جشن‌های نوروزی، مراسم مذهبی مانند چهارشنبه سوری و عید فطر، مراسم سنتی عروسی، غذاهای محلی اصیل، زیارتگاه‌های مقدس و جشنواره‌های فرهنگی متنوع است. در این مقاله، به معرفی و بررسی آداب و رسوم مردم شیراز می‌پردازیم و شما را با فرهنگ غنی این دیار آشنا می‌سازیم.

 جشن‌های نوروزی شیراز 

نوروز یکی از مهم‌ترین و باشکوه‌ترین جشن‌های مردم شیراز است که با آداب و رسوم خاصی برگزار می‌شود. شیرازی‌ها از چند هفته قبل از نوروز به استقبال سال نو می‌روند و به خانه‌تکانی، خرید لباس نو و تهیه هفت‌سین مشغول می‌شوند.

در شیراز، سفره هفت‌سین با عناصر منحصربه‌فردی آراسته می‌شود که شامل سیب، سیر، سمنو، سنجد، سکه، سبزه و سرکه است. علاوه بر این، شیرازی‌ها اغلب آینه، قرآن، نارنج، ماهی قرمز، شمع و گلاب را نیز روی سفره قرار می‌دهند.

از رسوم ویژه شیرازی‌ها در نوروز، می‌توان به “گل‌گشت” اشاره کرد که طی آن خانواده‌ها به باغ‌های اطراف شیراز می‌روند و روز را در دل طبیعت سپری می‌کنند. همچنین “سیزده‌ بدر” که روز سیزدهم فروردین است، با حضور مردم در طبیعت و گره زدن سبزه‌ها برای برآورده شدن آرزوها همراه است.

یکی دیگر از سنت‌های زیبای شیرازی‌ها در نوروز، “عیدی دادن” است که بزرگترها به کوچک‌ترها هدیه یا پول می‌دهند. دید و بازدید اقوام و دوستان نیز از رسوم مهم نوروز در شیراز است که بطور معمول با صرف شیرینی‌های محلی مانند یوخه، کلوچه شیرازی و باقلوا همراه است.

چهارشنبه سوری شیراز 

چهارشنبه سوری، جشنی باستانی است که در آخرین سه‌شنبه سال برگزار می‌شود و مردم شیراز آن را با شکوه خاصی جشن می‌گیرند. در این شب، مردم شیراز آتش روشن می‌کنند و از روی آن می‌پرند و عبارت معروف “زردی من از تو، سرخی تو از من” را تکرار می‌کنند که به معنای دور شدن زردی و بیماری و جایگزینی آن با سرخی و سلامتی است.

از دیگر رسوم چهارشنبه سوری در شیراز، می‌توان به “قاشق‌زنی” اشاره کرد که طی آن جوانان با پوشاندن صورت خود، به در خانه‌های مردم می‌روند و با کوبیدن قاشق بر کاسه، صدایی ایجاد می‌کنند و صاحبخانه نیز به آن‌ها آجیل و شیرینی می‌دهد.

“فال‌ گوش ایستادن” نیز از دیگر رسوم شیرازی‌ها در این شب است که جوانان، بخصوص دختران، در کوچه‌ها پنهان می‌شوند و به صحبت‌های رهگذران گوش می‌دهند و از آن برای آینده خود فال می‌گیرند.

همچنین، “کوزه شکستن” از دیگر آداب چهارشنبه سوری در شیراز است که طی آن، مردم تمام بدشانسی‌ها و نگرانی‌های خود را به کوزه‌ای نسبت می‌دهند و آن را از پشت بام به زمین می‌اندازند تا بشکند و بدی‌ها دور شود.

عید فطر در شیراز

عید فطر، یکی از مهم‌ترین اعیاد اسلامی است که پس از یک ماه روزه‌داری در ماه مبارک رمضان برگزار می‌شود. در شیراز، این عید باشکوه خاصی جشن گرفته می‌شود و مردم با لباس‌های نو و با شادی به نماز عید می‌روند.

از رسوم ویژه شیرازی‌ها در عید فطر، پخت “شیرینی برنجی” است که با آرد برنج، شکر، هل و گلاب تهیه می‌شود و به عنوان شیرینی مخصوص این عید در میان مردم توزیع می‌گردد.

همچنین، “صله رحم” و دیدار با اقوام و دوستان از دیگر رسوم مهم عید فطر در شیراز است. در این روز، مردم به دیدار یکدیگر می‌روند و با عبارت “عید شما مبارک” یا “عیدتان مبارک” به یکدیگر تبریک می‌گویند. “پرداخت زکات فطر” نیز از واجبات این عید است که شیرازی‌ها آن را با اعتقاد راسخ انجام می‌دهند و معمولاً به فقرا و نیازمندان کمک می‌کنند.

در شیراز، عید فطر همچنین با تزئین خانه‌ها، پخت غذاهای مخصوص مانند “آش رشته” و “حلیم” و برگزاری ضیافت‌های خانوادگی همراه است.

 مراسم عروسی در شیراز

مراسم عروسی در شیراز، یکی از پرشکوه‌ترین و زیباترین مراسم‌های این شهر است که با آداب و رسوم خاصی برگزار می‌شود. این مراسم معمولا شامل چندین مرحله است:

• خواستگاری: خانواده داماد به خانه عروس می‌روند و با آوردن هدایایی مانند گل، شیرینی و جواهرات، دختر را برای پسرشان خواستگاری می‌کنند.
• بله برون: پس از توافق اولیه، مراسم بله برون برگزار می‌شود که طی آن، خانواده‌ها درباره مهریه، جهیزیه و مسائل مالی به توافق می‌رسند.
• نامزدی: در این مراسم، حلقه‌های نامزدی رد و بدل می‌شود و خانواده داماد هدایایی برای عروس می‌آورند.
• عقدکنان: مراسم عقد عموما در محضر یا در خانه عروس برگزار می‌شود و عاقد خطبه عقد را جاری می‌کند.
• حنابندان: شب قبل از عروسی، مراسم حنابندان برگزار می‌شود که طی آن، دست و پای عروس را با حنا نقش می‌زنند.
• پاتختی: روز بعد از عروسی، مراسم پاتختی برگزار می‌شود که طی آن، عروس و داماد هدایایی از مهمانان دریافت می‌کنند.

از رسوم خاص عروسی شیرازی، می‌توان به “آینه و شمعدان” اشاره کرد که طی آن، آینه‌ای بزرگ و شمعدان‌هایی به خانه عروس آورده می‌شود و همچنین “رقص چوب” و “رقص دستمال” از رقص‌های محلی شیرازی است که در مراسم عروسی اجرا می‌شود. موسیقی سنتی شیرازی نیز نقش مهمی در مراسم عروسی دارد و اغلب با نواختن دف، نی، تنبک و سنتور همراه است.

غذاهای محلی شیراز

شیراز با غذاهای محلی خوشمزه و متنوع خود شناخته شده است که هر کدام داستان و تاریخچه خاص خود را دارند. برخی از معروف‌ترین غذاهای محلی شیراز عبارتند از:

• کلم پلو: این غذا از برنج، کلم، گوشت چرخ کرده، سبزیجات معطر و ادویه‌های مخصوص تهیه می‌شود و یکی از محبوب‌ترین غذاهای شیرازی است.
• دو پیازه: این غذا از سیب‌زمینی، پیاز، تخم‌مرغ و ادویه‌های مخصوص تهیه می‌شود و معمولاً به عنوان پیش غذا سرو می‌شود.
• یخنی: این غذا از گوشت، لوبیا، سیب‌زمینی و ادویه‌های مخصوص تهیه می‌شود و به عنوان یک غذای زمستانی محبوب است.
• آش سبزی: این آش با انواع سبزیجات، حبوبات و آلو تهیه می‌شود و طعم خاصی دارد.
• فالوده شیرازی: این دسر از نشاسته، آب، شکر و گلاب تهیه می‌شود و با بستنی یا شربت آبلیمو سرو می‌شود.
• کوفته برنجی: این غذا از برنج، گوشت چرخ کرده، سبزیجات معطر و ادویه‌های مخصوص تهیه می‌شود و به شکل کوفته‌های بزرگ سرو می‌شود.
• شیرینی یوخه: این شیرینی سنتی از آرد، شکر، کره، تخم مرغ و مغزها تهیه می‌شود و طعم بی‌نظیری دارد.

در شیراز، هر غذا با آداب و رسوم خاصی تهیه و سرو می‌شود و برخی از آن‌ها مانند فالوده شیرازی، شهرت جهانی دارند.

زیارتگاه‌ها در شیراز

شیراز به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز مذهبی ایران، دارای زیارتگاه‌های متعددی است که هر کدام تاریخچه و آداب خاص خود را دارند. برخی از مهم‌ترین زیارتگاه‌های شیراز عبارتند از:

• حرم مطهر شاهچراغ (ع): این زیارتگاه، مرقد حضرت احمد بن موسی (ع) است که به عنوان یکی از مهم‌ترین زیارتگاه‌های ایران شناخته می‌شود. مردم شیراز با نذر و نیاز به این زیارتگاه می‌روند و معتقدند که دعاها در این مکان مستجاب می‌شود.

• آستان مقدس سید علاءالدین حسین (ع): این زیارتگاه، مرقد سید علاءالدین حسین (ع)، فرزند امام موسی کاظم (ع) است و مردم شیراز برای زیارت و دعا به این مکان می‌روند.

• آستان مقدس سید میر محمد (ع): این زیارتگاه، مرقد سید میر محمد (ع)، از نوادگان امام جعفر صادق (ع) است و مردم شیراز برای زیارت و دعا به این مکان می‌روند.

• آرامگاه حافظ: این مکان، آرامگاه حافظ شیرازی، شاعر بزرگ ایرانی است و مردم شیراز و گردشگران برای زیارت و فال گرفتن از دیوان حافظ به این مکان می‌روند.

• آرامگاه سعدی: این مکان، آرامگاه سعدی شیرازی، شاعر بزرگ ایرانی است و مردم شیراز و گردشگران برای زیارت به این مکان می‌روند.

در شیراز، زیارت این اماکن مقدس با آداب و رسوم خاصی همراه است. مردم شیراز اغلب قبل از زیارت، غسل می‌کنند و با لباس تمیز و خوشبو به زیارت می‌روند. همچنین، نذر کردن و توسل جستن به این بزرگان از دیگر آداب زیارت در شیراز است.

راهنمای سفر به شیراز | چرا باید به این شهر زیبا سفر کنیم؟

جشنواره‌های فرهنگی شیراز

شیراز به عنوان پایتخت فرهنگی ایران، میزبان جشنواره‌های فرهنگی متعددی است که هر کدام جلوه‌ای از هنر، ادبیات و فرهنگ غنی این شهر را به نمایش می‌گذارند. برخی از مهم‌ترین جشنواره‌های فرهنگی شیراز عبارتند از:

• جشنواره گل و گلاب: این جشنواره که در اردیبهشت ماه برگزار می‌شود، با هدف معرفی و ترویج گل و گلاب شیراز برگزار می‌شود و شامل نمایشگاه‌های گل، مسابقات، کارگاه‌های آموزشی و فروش محصولات گل و گلاب است.

• جشنواره موسیقی فجر: این جشنواره که در بهمن ماه برگزار می‌شود، با هدف معرفی و ترویج موسیقی سنتی ایرانی برگزار می‌شود و شامل کنسرت‌های موسیقی، مسابقات و کارگاه‌های آموزشی است.

• جشنواره شعر حافظ: این جشنواره که در مهر ماه برگزار می‌شود، با هدف معرفی و ترویج شعر و ادبیات فارسی برگزار می‌شود و شامل شب‌های شعر، مسابقات و کارگاه‌های آموزشی است.

• جشنواره فرهنگی هنری شیراز: این جشنواره که در تیر ماه برگزار می‌شود، با هدف معرفی و ترویج هنرهای سنتی و مدرن شیراز برگزار می‌شود و شامل نمایشگاه‌های هنری، مسابقات، کارگاه‌های آموزشی و فروش محصولات هنری است.

• جشنواره فیلم فجر: این جشنواره که در بهمن ماه برگزار می‌شود، با هدف معرفی و ترویج سینمای ایران برگزار می‌شود و شامل نمایش فیلم‌های جدید، مسابقات و کارگاه‌های آموزشی است.

در شیراز، این جشنواره‌ها با استقبال گسترده مردم و گردشگران مواجه می‌شوند و فرصتی برای آشنایی با فرهنگ غنی این شهر مهیا می‌کنند.

آداب و رسوم دیگر شیراز

علاوه بر موارد ذکر شده، شیراز دارای آداب و رسوم دیگری است که هر کدام بخشی از فرهنگ غنی این شهر را تشکیل می‌دهند. برخی از این آداب و رسوم عبارتند از:

• گلاب‌گیری: شیراز به عنوان یکی از مراکز مهم تولید گلاب در ایران، دارای آداب و رسوم خاصی در زمینه گلاب‌گیری است. در فصل بهار، مردم شیراز به باغ‌های گل محمدی می‌روند و با روش‌های سنتی، گلاب‌گیری می‌کنند.

• قالی‌بافی: شیراز یکی از مراکز مهم قالی‌بافی در ایران است و قالی‌های شیرازی با طرح‌های خاص و رنگ‌های زنده شناخته شده‌اند. در شیراز، قالی‌بافی به عنوان یک هنر سنتی و خانوادگی از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود.

• مولودی‌خوانی: در شیراز، مولودی‌خوانی یکی از آداب و رسوم مهم مذهبی است که در مناسبت‌های مختلف مانند عید مبعث، عید غدیر و میلاد ائمه اطهار (ع) برگزار می‌شود.

• تعزیه‌ خوانی: تعزیه‌خوانی یکی از آداب و رسوم مهم مذهبی در شیراز است که در ماه محرم و به ویژه در روز عاشورا برگزار می‌شود. در این مراسم، داستان شهادت امام حسین (ع) و یارانش به صورت نمایشی اجرا می‌شود.

• مراسم چله: در شیراز، مراسم چله (شب یلدا) با آداب و رسوم خاصی برگزار می‌شود. در این شب، خانواده‌ها دور هم جمع می‌شوند و با خوردن هندوانه، انار، آجیل و شیرینی و خواندن شعر و داستان، این شب را جشن می‌گیرند.

• سنت‌های عزاداری: در شیراز، عزاداری‌های ماه محرم با آداب و رسوم خاصی برگزار می‌شود. سینه‌زنی، زنجیرزنی و نوحه‌خوانی از سنت‌های رایج در این ماه است.

• مراسم سیزده‌ بدر: این مراسم در روز سیزدهم فروردین برگزار می‌شود و مردم شیراز با رفتن به طبیعت و گره زدن سبزه، این روز را جشن می‌گیرند.

• مراسم چهارشنبه‌ آخر سال: در شیراز، آخرین چهارشنبه سال با آداب و رسوم خاصی برگزار می‌شود. در این روز، مردم شیراز با رفتن به قبرستان و خواندن فاتحه برای درگذشتگان، به استقبال سال نو می‌روند.

این آداب و رسوم، بخشی از میراث فرهنگی غنی شیراز هستند که از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند و هویت فرهنگی این شهر را شکل می‌دهند.

نتیجه‌ گیری

شیراز با آداب و رسوم غنی و متنوع خود، یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی ایران است. از جشن‌های نوروزی گرفته تا چهارشنبه سوری، عید فطر، مراسم عروسی، غذاهای محلی، زیارتگاه‌ها و جشنواره‌های فرهنگی، همه و همه نشان‌دهنده فرهنگ غنی و تاریخی این شهر هستند.

اگر قصد سفر به شیراز را دارید و به‌دنبال اقامتی مطمئن، باکیفیت و متناسب با نیازهای خود هستید، شیراز هوم با سابقه‌ای

معتبر و تنوعی گسترده از اقامتگاه‌ها، انتخابی قابل اطمینان برای شماست. این سامانه مجموعه‌ای از اقامتگاه‌های متنوع را

متناسب با انواع سلیقه‌ها و بودجه‌ها فراهم کرده است تا هر مسافری بتواند اقامتی راحت و دلخواه را تجربه کند.

برای سفرهای اقتصادی، اقامتگاه‌ ارزان در شیراز گزینه‌هایی مناسب و مقرون‌به‌صرفه هستند. اگر به‌دنبال تعادل میان امکانات و

قیمت می‌گردید، اقامتگاه‌ با امکانات مناسب در شیراز انتخابی هوشمندانه خواهد بود.

همچنین، افرادی که به‌دنبال تجربه‌ خاص، شیک و متفاوت هستنداقامتگاه‌ لوکس در شیرازدر انتظار آن هاست!